Tweede deel: And... Overige Nederlandse heiligen

Sint Andreas Wouters, ook Andries (geb. 1542-vermoord op 9 juli 1572). Feestdag 9 juli. Zie de de 19 martelaren van Gorkum.

Frater Andreas van den Boer, ook Andreas van Tilburg. (24 november 1841- 3 augustus 1917) Voor de Tilburgse frater Andreas van den Boer is een proces van zaligverklaring in Rome aanhangig gemaakt door zijn congregatie . Jan van den Boer. na de dood van Frater Andreas op bezochten vereerders zijn graf om zijn voorspraak in te roepen. Een bedevaart, ondernomen in groepsverband, kwam op gang na een particulier initiatief in 1930 van een inwoner van Bergen op Zoom. In de loop der jaren kreeg de groep uit Bergen op Zoom steeds meer versterking van bedevaartgangers van elders. Aan jaarlijkse Bergen-op-Zoomse bedevaart kwam in 1979 een einde. Vanaf 1992 verschijnt het periodieke Andreasbericht van het Andreasbureau van de Fraters van Tilburg. Hierin worden o.a. de gebedsverhoringen die elk jaar bij genoemd bureau worden aangemeld gepubliceert. Men herdenkt Frater Andreas op een zondag in de tweede helft van augustus in de Kloosterkapel van de Fraters van Tilburg aan de Gasthuisring 56, 5041 DT Tilburg.
In het Braziliaanse Belo Horizonte is een cultus rond Frater André in de Bairro Eustáquio.
Litt. Westerburger, B. & Wouters, T., Frater Andreas van den Boer. Uitgave Andreasbureau, Gasthuisring 54, Tilburg, 1997.

Koning, A., The Merciful Brother Without Frills, Brother Andreas van den Boer, CMM Nairobi, 1994.

Sint Andries, ook Andreas, Dries, Andrew. In het hart van het Amsterdamse stadswapen staan drie zogenaamde Andrieskruizen. Tegenwoordig weten nog maar weinig mensen wie deze Andries (Andrew in het Engels) was. In de middeleeuwen wist iedere christen dat man in kwestie de apostel Andreas was, een simpele visser uit het Palestijnse Bethsaida. Als Johannes de Doper, een zonderlinge sprinkhanen en honing etende figuur in kameelharenhemd op een dag Jezus voorbij ziet gaan, wijst hij naar hem en zegt: “Zie het Lam Gods.” Andreas en een andere leerling van Johannes de Doper verlaten deze voor de man van wie hun meester gezegd had dat hij niet waardig genoeg was om de riem van zijn sandalen vast te maken. De twee volgen Jezus zonder Hem aan te durven spreken, zodat Jezus aan hen vraagt wat zij willen. Op hun vraag dat zij willen weten waar Hij verblijft nodigt Jezus hen uit mee te gaan. Andreas vertelt zijn broer Simon dat hij de Messias heeft gevonden en samen gaan ze naar hem toe. Aan Andreas is de eer om de eerste leerling van Jezus te worden, hoewel de eerste toch valt hij buiten de boot wanneer Jezus Petrus en de broers Johannes en Jacobus verkiest boven hem. Hij is het die bij de wonderbare broodvermenigvuldiging de jongen met de vijf broden en twee vissen tot Jezus brengt. En wanneer een stel Grieken aan de apostel Filuppus vraagt om Jezus te mogen spreken, gaat deze naar Andreas, waarna ze samen naar Jezus gaan. Na de dood van Jezus wil de traditie dat Andries in het gebied rond de Zwarte Zee preekt en wordt Dries dé apostel van het Oosten en de beschermheilige van Rusland. Traditie wil dat Andries Stachys tot eerste bisschop van Byzantium wijdt. Zijn broer Petrus wordt in Rome ondersteboven gekruisigd. De Romeinse gouverneur Aegeas, bepaald geen lekkere jongen, besluit dat Andreas diagonaal moet worden gekruisigd. Om het lijden zo lang mogelijk te rekken wordt Andreas niet genageld maar met touwen gebonden. Na twee dagen zou hij op 30 november van het jaar 60 onder de regering van keizer Nero aan zijn einde zijn gekomen. In 357 worden de relikwieën van Andreas overgebracht naar de kerk van de Apostelen in Constantinopel, dat zich op Andreas beroept zoals Rome op zijn broer Petrus. Wanneer achthonderd jaar later de Fransen aan de macht komen, laat kardinaal Petrus van Capua het gebeente naar Italië overbrengen. Na de historische ontmoeting in 1964 tussen paus Paulus VI en patriarch Athenagoras van Constantinopel schenkt de laatste als groot gebaar een icoon waarop Petrus en Andreas elkaar omhelzen. Niet lang daarna schenkt Paulus VI aan Constantinopel een reliekschrijn met het eeuwen eerder uit Istanbul geroofde hoofd van Andreas. Andreas is patroon van Rusland en Schotland, dat net als Amsterdam, Amstelveen en een aantal andere plaatsen het Andreaskruis in vlag en/of wapen opnamen. Ook is Andries beschermheilige van de vissers en wordt hij door trouwlustige paartjes aangeroepen om een gelukkig huwelijk en veel kinderen te krijgen. Eeuwenlang verkondigde men dat, wanneer trouwlustige meisjes hem op zijn feestdag (30 november) zou aanroepen, ze in de daaropvolgende nacht in hun droom hun toekomstige echtgenoot konden zien. Naar sint Andries is ook een plaats in Gelderland vernoemd (30fc38).

Sint Anna (Eerste eeuw) feestdag 26 juli. Samen met Joachim vereerd als de ouders van de maagd Maria, Nergens staan de namen Joachim en Anna vermeld als de ouders van de Heilige Maagd, maar traditie zonder enig historisch bewijs is zelden een probleem. Het oudste verhaal komt uit het apocriefe evangelie van Jacobus, waarin melding wordt gemaakt dat na jaren van kinderloosheid een engel aan Anna en Joachim zou zijn verschenen met de mededeling dat ze een kind zouden krijgen. Anne beloofde bij deze gelegenheid dat dit kind aan god zou worden gewijd, kortom, een geringe omwerking van het verhaal over hoe Samuel werd opgedragen door zijn moeder Hannah (Anna) in 1 Koningen.1 Kings). Sint Anna is de patroonheilige van katholieke moeders en de katholieke werkende vrouw. De plaats Sint Annaparochie in de gemeente Het Bildt in Friesland, Sint Annen in Groningen alsook Sint Annaland en Sint Anna ter Muiden (Sluis-Aardenburg), zijn vernoemd naar de moeder van Maria.

Sint Anselmus van Canterbury (1033-1109). Feestdag 21 januari. Bisschop belijder en kerkleraar.
De adelijke Anselmus werd in Aosta nabij Turijn in Noordwest-Italië geboren. Anselmus kreeg een uitstekende klassieke opleiding en was een van de betere Latinisten van zijn tijd. Zijn vader had een politieke carrière voor hem op het oog, en is woedend wanneer zijn zoon voor een kloosterleven kiest. In 1057 verliet Anselmus na een knallende ruzie met zijn vader het ouderlijk huis. Hij trekt enige tijd van bedevaartsplaats naar bedevaartsplaats. Onderweg verbleef Anselmus enige tijd in Lyon, Cluny en Avranches. Om uiteindelijk toe te treden tot de Benedictijner orde. In 1061 legde hij zijn geloften af in de abdij van Bec in Normandië. Zijn doel is te studeren onder de prior van dit klooster, Lanfranc. Vanwege zijn vroomheid en intellect werd hij nadat Lanfranc abt van Caen was geworden in 1063 gekozen als prior van het klooster en in 1078 werd Anselmus abt van Bec. Anselmus was aanhanger van Augustinus in de traditie van het Latijnse neoplatonisme. Hij heeft twee traktaten met godsbewijzen geschreven: 'Monologion' en 'Proslogion'. Het godsbewijs van Anselmus is er niet om iemand die ongelovig is te overtuigen, dat er een God zou bestaan. Hij begint het "bewijs" als een soort gebed en de stelling dat God iets is 'waarboven niets groter gedacht kan worden'; in het Latijn staat er 'Id quo majus cognitari non potest' (vrij vertaald: het grootste dat je je denken kunt). In de literatuur vaak afgekort met de initialen van de eerste drie woorden: IQM. Een jaar vóór zijn benoeming als abt had Anselmus de Monologion voltooid op verzoek van sommige medemonniken. Hierin onderzocht Anselmus het Godsconcept met behulp van het verstand, en niet slechts met de gewoonlijke methode van de auctoritas, zoals gebruikelijk was. Anselmus richtte zijn argumentatie voornamelijk op een van Gods eigenschappen: de volmaaktheid. Anselmus wordt beroemd door zijn meditaties, brieven en gebeden. Waaronder het Proslogion, drie metafysische dialogen: De Veritate, De Libertate Arbitrii, De Casu Diaboli (waarin hij probeert te verklaren hoe het wezen van schepselen zich verhoudt tot het wezen van God, en wat die verhouding impliceert voor het menselijke denken en doen). In zijn Cur Deus Homo interpreteert hij Christus' offer voor de mensheid volgens het feodale recht. En in zijn Concordia (Praescientiae et Praedestinationis et Gratiae Dei cum Libero Arbitrio) bespreekt hij de overeenstemming van de voorkennis, voorbestemming en genade van God met de vrije wil. Dankzij deze geschriften werd hij de "de vader van de scholastiek" genoemd. en ontpopte Bec zich tot een centrum van monastieke geleerdheid en theologische vraagstelling. Tussendoor werd Anselmus nog naar Canterbury gehaald, om daar in 1093 aartsbisschop te worden, alwaar hij in een machtsstrijd geraakte tussen paus en de koning van Engeland. In 1098 verterkt Anselmus naar Italië om bij de paus te klagen over koning Willem II van Engeland. In dat jaar is hij ook aanwezig op de Synode van Bari, waar hij de filioque clausule in de belijdenis van Nicene-Constantinopel verdedigde. Anselmus is vooral bekend geworden omdat hij de invloed van de Engelse koning Rufus in kerkzaken tegen wilde gaan. En werd uiteindelijk daardoor verbannen. In Brugge (B) is een hotel naar deze heilige vernoemd.
Literatuur: Anselmus van Canterbury, Proslogion, ingeleid, vertaald en geannoteerd door dr. Carlos Steel, Bussum 1981; p816 Missale Romanum Ned. editie (1955).

Sint Anselmus van Utrecht (Dertiende eeuw)
Niet te verwarren met Anselmus "van Canterbury" is Anselmus van Utrecht, wiens graf in de crypte van de Domkerk in de 13de eeuw enige volksverering genoot als zijnde heilzaam voor hysterici. Mogelijk behoorde deze Anselmus tot de (gehuwde?) clerus en zou hij eerder als kloosterbroeder werkzaam zijn geweest. Van Anselmus van Utrecht is nauwelijks meer bekend dan dat zijn naam voorkomt op een document in het Rijksarchief te Utrecht: " Jan van Nassau, elect van Utrecht, geeft den kelder onder zijn huis, naast de H. Kruiskapel, ten gebruike aan den apotheker Anselmus ('nostro anselmo apotekario') en diens erfgenamen, 2 April 1276". Deze H. Kruiskapel was, als voorloper van de huidige Domkerk van Utrecht. Er was in die tijd een nauwe relatie tussen het kerkelijk en wereldlijk gezag. De genoemde Jan van Nassau is daar een voorbeeld van. Hij trad in de periode 1267-1290 bestuurlijk op als een graaf en kerkelijk als een niet door Rome erkende bisschop, een zogenaamde elect. De Nassau's, van oorsprong een Duits gravengeslacht met bezittingen in Duitsland en het toenmalige Nederland, waren voortdurend verwikkeld in conflicten met andere gravelijke families en met de geestelijkheid, vonden het al vroeg belangrijk om een soort 'lijf-apotheker' in hun hofhouding te benoemen. Waarschijnlijk was Anselmus alleen werkzaam voor Jan van Nassau en zijn hovelingen, want er zijn geen aanwijzingen, dat zijn apotheek ook een openbare is geweest. Wat geneesmiddelen betreft zal hij zich wel voornamelijk met kruiden hebben beziggehouden, waarbij overigens de farmaceutische technologie zeker zijn aandacht zal hebben gehad, zoals in de bereiding van extracten. Hoe het Anselmus van Utrecht verging is niet bekend. Zijn verdwenen graf wordt twee eeuwen later één keer genoemd in een Spaans reisverslag over Vlaamse genadenoorden. Zijn broodheer, Jan van Nassau, vergreep zich aan het geld en goud dat hij voor een kruistocht had laten collecteren en werd in 1290 afgezet. Tot een echte cultus rond de eerste Hollandse apotheker is het nimmer gekomen.

Sint Ansfridus, gest. 1010

Sint Anthonie, ook Anthonis. Teun () Feestdag Het dorp Sint Anthonis in de gemeente Oploo N.B. en de Sint Anthoniepolder in Zuid Holland zijn vernoemd naar Toon. Door de gemeentelijke herindelingen van enkele jaren geleden is niet alleen de vorm van de gemeente Oploo veranderd, maar ook de naam. Tegenwoordig is de gemeente Oploo c.a. de gemeente Sint Anthonis.

Sint Antoon v. Hoornaer , ook Antonius van Hoornaer(t) (geb. datum onbekend-vermoord op 9 juli 1572). Feestdag 9 juli. Zie de de 19 martelaren van Gorkum.

Sint Antonius van Weert (geb. 1523-vermoord op 9 juli 1572). Feestdag 9 juli. Nadat de 19 Martelaren van Gorcum op 29. juni 1867 door Pius IX waren heiligverklaard, werd er voor éém van hen, de franciskaner Antonius van Weert in het dorp Kampershoek Rosveld bij Weert, waar hij geboren was, een kapel gebouwd. Dit ontwikkelde zich al snel tot een culcentrum voor de vereerders van deze martelaar. In de eerste helft van de 20e eeuw werd in dezelfde kapel de H. Brigida ondergebracht en onstond er een regionale dubbelverering voor beide sinten. Hieraan kwam in de jaren zeventig van de vorige eeuw een einde. De kapel werd in 1992 gesloopt. Zie ook de de 19 martelaren van Gorkum.

Sint Antonius v. Willehad, gest. 1572

Sint Arcadius de Amazight, ook Arca de Rompheilige, Arcadius de Berbermartelaar. Feestdag 12 januari. In de beschrijving van het martelaarschap van deze heilige wordt de tijd niet genoemd. Sommigen menen dat dit plaats had onder keizer Valeriaan, anderen menen dat het onder Dioclesiaan heeft plaatsgehad. Wel staat er dat zijn martelaarschap in een stad in Mauritanië plaats had, waarschijnlijk in de toenmalige hoofdstad Caesarea. Brutaal braken de Romeinse soldaten het huis van de heilige binnen en toen ze Arcadius vonden, besloten ze hem ter plekke te straffen voor zijn christengeloof. Elke dag werden er nieuwe brutaliteiten gepleegd en dwong men Arcadius deel te nemen aan heidense rituelen. Zo dwong men de christenen wierook te branden voor het beeld van de keizer en deel te nemen aan het Bacchus-feest. Arcadius zag dit alles met verschrikking aan en verliet in het geheim zijn huis om zich terug te trekken in de natuur om zich over te geven aan extreme boetedoening. Zijn vlucht bleef niet lang geheim. Zijn afwezigheid bij de officiele gebeurtenissen deden de gouverneur besluiten soldaten naar zijn huis te sturen. Nadat ze de deur hadden opengebroken vonden ze een familielid, die men als gijzelaar mee nam tot Arcadius was gevonden. Deze besloot, toen hij van het gebeuren vernam, zichzelf voor de rechter te presenteren. Deze was welwillend en zou zowel het familielid als Arcadius laten gaan mits deze de keizer de vereiste eer zouden geven. Arcadius antwoorde: ´Hoe durf je me zoiets voor te stellen. Ken je de christenen niet of denk je dat de angst voor de dood me van mijn plicht zal brengen? Jesus Christus is mijn leven en dood is mijn loon. Bedenk maar om het even welke martelingen, maar weet dat geen me tot verrader van mijn geloof zal maken.´ De gouverneur, zo wil het verhaal, had enige tijd nodig om de verschrikkelijkste martelingen voor Arvadius te bedenken. Uiteindelijk sprak hij tot de soldaten: ´Neem hem mee, laat hem naar de dood verlangen, maar zorg ervoor dat hij niet sterft. Snij hem zijn armen en benen af, maar doe dat zo langzaam dat die Arcadius zal weten wat het is om de goden van zijn voorouders te verraden voor een onbekende god´. De soldaten sleepten Arcadius af om achtereenvolgens de vingers, armen en schouders af te snijden. vervolgens legde men de heilige op zijn rug om op de zelfde subtiele wijze achtereenvolgens de tenen, voeten, benen en heupen weg te snijden. De heilige zou enthousiast zijn lichaamsdelen de een na de ander naar zijn beulen hebben uitgestoken, zo weet de schrijver uit de achtste eeuw. Nee, hij vertoonde daarbij een opmerkelijk enthousiasme en moedigde de beulen aan. Als de romp uiteindelijk in een plas bloed ligt, herhaalt Arcadius keer op keer: ´Heer, leer mij Uw wijsheid´.De soldaten hadden volgens de hagiograaf vergeten de tong uit te snijden. Zowel de soldaten als het volk barsten uiteindelijk in tranen uit bij het zien van dit enthousiasme om te mogen lijden. Arcadius draagt al zijn afgesneden lichaamsdelen die rond hem uitgesprijd liggen op aan god met de woorden: ´Gelukkige lichaamsdelen, zo gelukkig met mij, uiteindelijk behoren jullie werkelijk toe aan god, omdat jullie elk voor zich voor Hem mochten lijden´. Daarna richtte Arcadius zich tot het volk met de woorden; ´Jullie waren aanwezig bij deze bloedige tragedie. Leer dat martelingen niets betekenen voor iemand die de eeuwigdurende kroon ziet. Jullie goden zijn geen goden, stop het te aanbidden. Alleen Hij, waarvoor ik lijd en sterf is de ware god. Hij troost en sterkt me in de toestand waarin jullie me nu zien. Voor hem te sterven is leven, voor Hem te lijden is het mooiste dat er bestaat. Uiteindelijk zou Arcadius op 12 januari de geest hebben gegeven. Zoals gezegd, het jaar werd niet vermeld. Wel dat de heidenen helemaal ondersteboven waren door het gebeuren. En dat de christenen zorgvuldig de lichaamsdelen verzamelden om in een tombe te plaatsen.

Zalige Arnold Jansen (1837-1909) Feestdag 15 januari (bisdom Roermond). De zalige Arnold werd geboren in het Duitse Goch op 5 november 1837, en studeerde in Gaesdonck, Munster, en Bonn. Hij werd in 1861 priester gewijd en was parochiepriester en rektor van het Ursulineklooster in Kempen. Dan beland hij in het kloosterdorp Steyl, een pittoresk plaatsje in de zuidwesthoek van Tegelen, waar hij in 1875 de Congregatie van het Goddelijk Woord (Societas Verbi Divini) opricht. Deze club om priesters en monniken te werven voor de missie werd in 1889 gevolgd door een vrouwenafdeling, de Dienstmaagden van de Heilige Geest. De congregatie werd in 1901 goedgekeurd. Arnold Jansen stierf in Steyl op 5 january 1909 en werd in 1975 zalig gesproken door paus Paulus VI.

Asselt. Op de plek van het Dionysius-Rozenkerkje van Asselt, op een steile punt van de oever van het winterbed van de Maas, stond al in 934 een eenvoudig houten kerkje. De oudste delen van het tegenwoordige bouwwerk zijn afkomstig van een zaalkerkje uit de 11de eeuw, dat op de resten van het voorafgaande verrees. Hier bevind zich het 17de eeuws beeldje van de patroonheilige Dyonisius, een martelaar die zijn hoofd in zijn handen draagt als verwijzing naar zijn gewelddadige dood.
Literatuur: A.van Deijk, Romaans Nederland. Amsterdam, 1994, p. 292-293; Ch. Genders, Langs de oude Limburgse kerken, Midden- en Noord-Limburg. Baarn, 1977, p. 59-60; A.E.L. Ramakers, Honderd eeuwen Swalmen. Swalmen, 1977; A.P.H. van Rijswijck, Asselt en zijn kerk. Asselt, 1982; N. de Roy van Zuydewijn, Monumentenreisboek van Nederland. Deel: Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Den Haag, p. 194-195; Register van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, monumentnr.: 34972.

Sint Aufridus ook Aufridsus of Ansfridus. Feestdag 11 mei. Aufridus was afkomstig uit een voornaam Brabantsgeslacht, hij werd krijgsheer en vertrouweling van Keizer Otto de grote. Na het overlijden van zijn vrouw werd hij monnik en stichtte het klooster Hohorst of Heiligenberg bij Amersfoort.
1418 Missale Romanum Ned. editie (1955);/zie pag. 50 Onze Nederlandse stam en staat./*23 Appendix Misboek Dominikanen.

Sint Ansfried ook Ansfridus (Gest. 1010) Feestdag 11 mei; in het aartsbisdom Utrecht op 8 november; de Grieks orth. op 14 mei en de Russ. orthodox op 1 mei. Ansfried was graaf van Hoey in het Maasgebied. Hij stond in nauwe betrekking met bisschop Notker van Luik en was evenals deze een vertrouwd raadsman van keizer Otto III. Ansfried wilde op latere leeftijd monnik worden en schonk zijn graafschap aan het bisdom Luik en gebruikte zijn goed voor de stichting van het klooster Thorn (bij Roermond), dat hij samen met zijn vrouw zou runnen. Maar de keizer deed een beroep op hem als bisschop van Utrecht. en hoewel hij officieel van 995-1010 bischop van de Domstad was, trok hij zich na zijn verkiezing terug in het eveneens door hem gestichte benedictijnerklooster Hohorst bij Amersfoort, waar Ansfried op 3 mei 1010 stierf.
p425 I heilige jaar rond/zie pag. 50 Onze Nederlandse stam en staat./*30 Appendix Misboek Dominikanen/1427 Missale Romanum Ned. editie (1955); p58 G.J. van Setten, De santenkraam der Roomse kerk.

Sint Augustinus () Feestdag De plaats Augustinusga in de Friese gemeente Achtkarspelen is vernoemd naar Augustinus van Kantelberg.
Met de heiligen het jaar rond deel I p 480

.INDEX

Ontbreekt er informatie? Is er een situatie veranderd?
Laat dat dan in ons Hollandse Heiligen mededelingenboard weten.

Deze on-line encyclopedie van Nederlandse Heiligen, Genadeoorden en bedevaartsplaatsen is geschreven door Mohamed el-Fers.
Van dezelfde auteur verschenen o.a.:
Jacques Brel ISBN 90-5330-245-X, in België ISBN 90-5312-113-7;
Istanbul ISBN 90-5330 240 9, in België ISBN 90-5466 790 7;
Columbus ISBN 90-5330-032-5;
Bob Marley ISBN 90-5330-015-5;
Oum Kalsoum ISBN 90-5330-036-8;
Mehmed VI Vahdeddin, de laatste sultan ISBN 90-5330-023-6;
Ramadan, meer dan vasten (Mohamed el-Fers en drs Veyis Güngör) ISBN 90-736-1613-1.
Hoe gevaarlijk zijn de Turken? (Mohamed el-Fers en drs Chris Nibbering) ISBN 90-9011-752-0;
Encyclopedie van Hollandse Heiligen en Genadeoorden RKBN 2002-0006591

Theater: ´Amsterdams Mirakelspel´ en ´De Zaak Schnitke´ (premiére voorafgaande aan de Alfred Schnitke opera ´Life with an idiot´ in aanwezigheid van de componist en H.M. koningin Beatrix en Z.K.H. prins Claus der Nederlanden).

All sites © Mohamed el-Fers