Processies en
Bedevaart tijdens de
Paascyclus

De paasdatum kent een nogal grillig verloop vanwege de koppeling van de maanfasen aan de zonnekalender. De aan de het Katholieke Hoogfeest van Pasen gerelateerde data zijn Carnaval (7 weken voor Pasen), Aswoensdag (40 dagen voor Pasen), Hemelvaart (10 dagen voor Pinksteren), Pinksteren (7 weken na Pasen) en Sacramentsdag (9de donderdag na Pasen) Processies werden in Nederland door reformatie verboden, een wettelijk verbod dat pas in 1950 werd opgeheven. Voor aanmeldingen en aanvullingen kunt U ons een email sturen.

Veranderlijke data der Paascyclus
De veranderlijke data zijn:

• 2006 Aswoensdag 29 februari; Pasen 16 april; Hemelvaart 25 mei; Pinksteren 4 juni; Sacramentsdag 15 juni (viering in Nederland op eerstvolgende zondag).
• 2007 Aswoensdag 21 februari; Pasen 8 april; Hemelvaart 17 mei; Pinksteren 27 mei; Sacramentsdag 7 juni (viering in Nederland op eerstvolgende zondag).

Vastentijd

De Grote Boeteprocessie vindt sinds op de laatste zondag van juli plaats als om 15.30 uur in het West-Vlaamse Veurne de Vlaamse Penitenten in uitgaan voor hun jaarlijkse tocht. Een unicum in België. De oorspronkelijke datum was de eerste zondag na aswoensdag. Die dag wordt door ‘De Sodaliteit van den ghecruisten Salichmaecker’, een openbare Vastenkruisweg georganiseert. De godsdienstoorlogen van de protestanten in de 16de eeuw hadden ook de streek van Veurne zwaar geteisterd. De contrareformatie bracht in de 17de eeuw in deze gewesten een krachtige heropleving van het katholieke geloof en de volksdevotie.
In 1637 sticht kanunnik Jacobus Clou van de Veurnse Sint-Niklaasabdij een godsdienstig genootschap: ”De Sodaliteit van den ghecruisten Salichmaecker”. Tegenwoordig doen ze deze Kruisweg op vrijdagavonden in de Vastenperiode en in de Goede Week. De boeteprocessie ging in 1644 voor het eerst uit op initiatief van de plaatselijke Kapucijnen. Bedoeling was om oorlog en pest te weren. Leden van de ‘De Sodaliteit van den ghecruisten Salichmaecker’ namen, tot ergernis van de verfijnde hogere clerus, eraan deel als boetelingen. De inspiratie werd gehaald uit de Spaanse boetetochten in de regio. De eerste jaren botste dit authentiek geselgenootschap op heel wat weerstand en wantrouwen van de kerkelijke overheid. Veel prelaten beschouwden de processie als de gelegenheid om hun mooiste kerkelijke gewaden te tonen. Het volk bleek echter meer belangstelling te hebben voor de in ruwe pijen gestoken Penitenten die zich terwijl ze met zware houten kruisen sleepte lieten afzwepen "ende in het ghelaet spuwen". Pas nadat het gezelschap besloot de geselingen niet in het openbaar te houden, werd de Sodaliteit in 1646 kerkelijk erkend. Nog datzelfde jaar organiseerden ze hun eigen processie zonder zwepen en striemende riemen, maar met 18 zware kruisen die als boetedoening werden meegedragen. Die traditie werd sindsdien ononderbroken jaarlijks herhaald, met uitzondering van het bewind onder Jozef II, de Franse Revolutie en de Hollandse Tijd. In beide wereldoorlogen werd de boeteprocessie vervangen door een stille boetetocht. Tegenwoordig nemen er zo'n 500 figuranten en een even groot aantal anonieme penitenten als boetelingen in bruine pij deel. Een achttal beeldengroepen stellen de Passie van Christus voor. Het hoogtepunt van de processie vormt sinds de 17de eeuw een als Christus vermomde boeteling die het ebbenhouten kruis van 40 kg torst dat Clou aan de Sodaliteit had geschonken. Dit kruis ontsnapte aan de vernieling van de oprotestantse barbaren en aan de roofzucht van de sansculotten. In zijn spoor volgen de boetelingen. Alle aanvragen voor deelname:
Sodaliteit van de "Gekruiste Zaligmaker", Oude Beestenmarkt 15, 8630 Veurne (B). Tel. (058) 31 26 61
De Sodaliteit en het stadsbestuur van Veurne willen dat de processie door de UNESCO als Werelderfgoed wordt erkend om te garanderen dat de unieke processie ook voor de volgende generaties behouden blijft. De Veurnse Dienst voor Toerisme bouwde rond de processie een verzorgd dagarrangement uit. Een dagje Boetestad met o.m. een middagmaal met Veurnse specialiteiten, tribuneplaats en programma voor de boetprocessie. Intekenen kan tot twee dagen voor de processie Info: Dienst voor toerisme, Grote Markt 20 in 8630 Veurne, telefoon: 058-33 05 31.

Pasen
Pasen (Pesah) is van oorsprong geen christelijk maar joods feest. De datum is gebaseerd op de maanfasen, gekoppeld aan de zonnekalender. Er werd een vrij ingewikkelde manier om de paasdatum te berekenen door de christenen ontwikkeld om zo veel mogelijk te voorkomen dat het Christelijke en Joodse paasfeest op de zelfde dagen zou worden gevierd.

• Palmzondag (Palmpasen) palmwijding en zegening van de palmebessems van de kinderen in tal van kerken.
  
• Week voor pasen: Maqam Nabi Musa, bij Jericho, Palestina. Bedevaart van moslims en christenen naar het graf van Mozes.
• Woensdag voor pasen, Chrismamis in de vooravond van Witte Donderdag. In alle bisschopskerken heeft 's avonds de wijding van de H. Oliën door de bisschop plaats. Tijdens de Chrismamis hernieuwen de aanwezige priesters hun gelofte van trouw en onderdanigheid aan de bisschop
  
• Goede Vrijdag, Veurne in West-Vlaanderen. ‘De Sodaliteit van den ghecruisten Salichmaecker’, organiseert openbare Vastenkruisweg.Info: Dienst voor toerisme, Grote Markt 20 in 8630 Veurne, telefoon: 058-33 05 31.
  Perpignan, Frankrijk: Goede Vrijdag Processie
• Tweede Paasdag (Paasmaandag), Bidweg-processie Onze Lieve Vrouwekerk Maastricht naar genadebeeld Sterre der Zee, jaarlijks op Paasmaandag vanuit de kerk van de Minderbroeders.
  Tweede Paasdag Hakendover (B) ten zuidoosten van Tienen op de grens van Haspengouw en Hageland is vermaard door zijn internationaal bekende paardenprocessie op paasmaandag. Dan komen duizenden pelgrims (vooral Nederlanders) naar Hakendover voor de bedevaart, die steunt op een middeleeuwse legende volgens dewelke God zelf zou hebben meegebouwd aan de parochiekerk van Hakendover.

's Heren Hemelvaart
Hemelvaart heeft 10 dagen voor Pinksteren plaats. Zo'n miljoen Nederlanders trekken er op de donderdag van 's Heren Hemelvaart een dagje op uit of benutten het Hemelvaartweekend voor een korte vakantie. Jaarlijks waarschuwt de ANWB voor lange files.

• Zondag voor Hemelvaart: te Nunhem bij Roermond Servaasprocessie;
• Drie dagen vor Hemelvaart: De drie dagen voor Hemelvaart heten de Kruisdagen, waarop bidprocessies door de ingezaaide velden werden gehouden. Deze bidtocht was de voortzetting is van voorchristelijke veldommegangen.
• Hemelvaartdag, Brugge, België: De Heilig-Bloedprocessie, zie ook Belgische Feesten.
• Zondag na Hemelvaart: Sacramentsprocessie om 12 uur vanuit Mariakerk in Lobith (de 231ste in 2006). Na afloop van de processie kermiskerkdienst en kermis.

Pinksteren
Pinksteren heeft 7 weken na Pasen plaats. In Nederland wordt de zondag van Pinksteren Eerste Pinksterdag genoemd. De maandag is Tweede Pinsterdag, terwijl men in de Zaanstreek ook Pinksterdrie kent, de dinsdag na Pinksteren.

• Zondag voor Pinksteren, Bolsward, Friesland: Verering van de Friese Madonna “Onze Lieve Vrouw van Zevenwouden” op “wezenzondag”.
• Eerste Pinksterdag: Roermond: Internationale H. Mis in Kathedraal met Sinti-zigeuners
  Eerste Pinksterdag: Rocio, Andalusië, Spanje: Na zonsopgang gaan een miljoen bedevaartgangers op weg naar El Rocio, op de grens van het Doñana park in Huelva, om deel te nemen aan Spanjes grootste bedevaart.
• Tweede Pinksterdag, Venlo-Noord (bedevaartskapel en processiepark van OLVrouw van Genooi) traditionele openluchtmis.
  Tweede Pinksterdag, Kampenhout, België (Brabantse Kempen). De legende verhaalt dat Maria zelf bij slecht weer alleen de boeteweg had afgelegd en de volgende dag met beslijkte kleren in de kerk stond. Deze mirakuleuze gebeurtenis was het startsein van de grote boeteprocessie, voor het eerst in 1682 vermeld. Vroeger op woensdag na Pinksteren, nu op Pinkstermaandag.
• Derde Pinksterdag, ook Pinksterdrie, dinsdag na Pinksteren: Echternach, Luxemburg, springprocessie naar het graf van de Ierse monnik Sint Willibrord.
• Tweede zondag na Pinksteren: Boxmeerse Bloedprocessie op de zogenaamde Vaartzondag door de straten van Boxmeer om het Bloedwonder van 1400 te herdenken. Info: Stichting Comité Boxmeerse Vaart, Mr. W.B.J. Goossens, Van den Berghstraat 15, 5831 GP Boxmeer, tel 0485-574251.
  

Sacramentsdag of Corpus Cristi
De officiële datum van deze feestdag is de 9e donderdag na Pasen ofwel 11 dagen na Pinksteren, zijnde de donderdag na de eerste zondag na Pinksteren. Het feest ontstond in de omgeving van Luik, waar de latere Urbanus IV aartsdiaken was. Van september 1261 tot oktober 1264 troonde Urbanus op de Heilige Stoel en maakte er in 1264 een officieel feest voor de hele katholieke kerk van. De paus ging voor in een grote processie waarin de hostie in een monstrans plechtig werd rondgedragen van de St.Jan van Lateranen naar de Maria Maggiore. In no-time werden overal in de katholieke wereld zulke optochten om de verering van brood en wijn in geconsacreerde vorm te bevorden. In het kielzog hadden tal van zogenaamde bloedwonderen plaats. In de meeste katholieke landen heeft men op de donderdag van dit specifiek rooms-katholieke feest een vrije dag. In Nederland is de viering veelal verschoven naar de zondag erna, de tweede zondag na pinksteren.

• Bakhuizen, Friesland: In deze r.k. enclave in Gaasterland wordt op Sacramentsdag een Corpus Christi-processie gehouden.
• Nieuwenhaage, om 9.30 uur Hoogmis, na afloop vertrekt stoet via kerk Nieuwenhagerheide - Hoogstraat, Wilhelminastraat, Willem Alexanderstraat (rustaltaar op parkeerplaats Tichelpoelen III), Clausstraat, Nieuwstraat (rustaltaar kruis hoek Dorpstraat/Nieuwstraat), Dorpstraat, Hereweg, Koelweg, Belvauer, Burg. Custerslaan, Burg. Coonenlaan (rustaltaar), Belvauer, Hereweg (sluiting bij H. Hartbeeld voor kerk Nieuwenhagen) met korte mis in de kerk.

Disclamer
Betreffende Data, Sinten en Wonderen

De auteur kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de gevolgen van miscalculaties en/of misinterpretaties van de hier verstrekte gegevens, nog aanvaard hij aansprakelijkheid met betrekking tot de werking van genoemde relikwieën, genadenoorden etc of enig andere aansprakelijkheid. Bij het plannen van activiteiten op basis van een hier gegeven data en gegevens dient altijd de officiele verantwoordelijke vertegenwoordiger van de Rooms Kathlieke kerk te worden geraadpleegd om de juistheid te verifiëren. Rooms Katholieke bezoekers dienen zich bij hun bezoek aan de hier beschreven cultcentra, heiligengraven en bij hun verering van relikwieën te houden aan de voorschriften, zoals omschreven in de Rituale Romanum, waarvan het laatste deel op 22 november 1998 te Rome verscheen onder de titel Exorcismis et Supplicationibus Quibusdam (De duiveluitdrijving en enkele smeekbeden). Zie ook Aflaat

On-line: Ontbreekt er informatie? Is er een situatie veranderd?
Laat dat dan in ons Hollandse Heiligen mededelingenboard weten.

Jacques Brel ISBN 90-5330-245-X, in België ISBN 90-5312-113-7;
Istanbul ISBN 90-5330 240 9, in België ISBN 90-5466 790 7;
Columbus ISBN 90-5330-032-5;
Bob Marley ISBN 90-5330-015-5;
Oum Kalsoum ISBN 90-5330-036-8;
Mehmed VI Vahdeddin, de laatste sultan ISBN 90-5330-023-6;
Ramadan, meer dan vasten (Mohamed el-Fers en drs Veyis Güngör) ISBN 90-736-1613-1.
Hoe gevaarlijk zijn de Turken? (Mohamed el-Fers en drs Chris Nibbering) ISBN 90-9011-752-0;
en natuurlijk on-line de Encyclopedie van Hollandse Heiligen en Genadeoorden RKBN 2002-10290

Theater: ´Amsterdams Mirakelspel´ en ´De Zaak Schnitke´ (premiére voorafgaande aan de Alfred Schnitke opera ´Life with an idiot´ in aanwezigheid van de componist en H.M. koningin Beatrix en Z.K.H. prins Claus der Nederlanden).

© Mohamed el-Fers.

INDEX